Schade?

Bel ons (0174) 526 767

Adresgegevens Route

Nieuwe risico’s door Het Nieuwe Werken?

Bij Het Nieuwe Werken draait alles om flexibiliteit in werkplekken en arbeidstijden. Anytime, Anyplace, Anywhere. Een ontwikkelingen die niet lijkt te keren en een diepe impact heeft op hoe we leven en werken in Nederland. Van negen tot vijf op kantoor zitten is niet vanzelfsprekend meer. Het Nieuwe Werken is alles behalve vrijheid, blijheid. Van de werknemer vraagt het nieuwe werken discipline en verantwoordelijkheidsgevoel. Het werk moet gedaan worden.

 

Maar ook de rol van leidinggevenden in een bedrijf wordt anders. Zij moeten niet meer sturen en controleren op aanwezigheid, maar op de output van de werknemers.

Thuiswerken wordt dus steeds populairder en maakt werknemers – onder de juiste omstandigheden en voorwaarden – aantoonbaar productiever en flexibeler. We zien allemaal de voordelen, maar wat zijn de risico’s? Wat zijn de arbeidsrechtelijke gevolgen?

Het Nieuwe Werken
Het Nieuwe Werken is in de loop van de jaren ontstaan. Geheel nieuw is Het Nieuwe Werken eigenlijk niet. Je zou kunnen zeggen dat de transportsector al als voorloper van Het Nieuwe Werken kan worden betiteld; chauffeurs brachten als werknemer van een bedrijf al een groot deel van hun arbeidstijd buiten kantoor door. Ook de al lang bestaande vorm van telewerken, waarbij werknemers vanuit een thuissituatie  konden inloggen op systemen bij de werkgever is een voorloper geweest.

Het echte Nieuwe Werken gaat echter verder. Door de moderne communicatiemiddelen (zoals bijvoorbeeld smartphones en tablets) kan op iedere plek en op ieder moment van de dag worden gewerkt. De moderne communicatiemiddelen staan bijvoorbeeld toe om vanaf het strand in te loggen en aan het werk te gaan. Of midden in de nacht. Of om de e-mail te lezen en te beantwoorden tijdens de vakantie. Het gaat dus om tijdsongebonden en plaatsongebonden werken. En de intensiviteit neemt toe, met een meer structureel karakter en veel grotere omvang.

Management
Bij Het Nieuwe Werken hoort ook een nieuwe manier van management. Werknemers worden steeds meer afgerekend op wat ze realiseren en niet langer op hoe ze het resultaat behaald hebben.
Werknemers worden dus steeds meer gestuurd op eigen verantwoordelijkheid. Leidinggevenden zullen de verwachtingen, de persoonlijke doelstellingen en de resultaten helder moeten communiceren en vastleggen. Over het algemeen levert deze nieuwe manier van werken werknemers op die met meer plezier werken en daardoor ook meer inzet tonen.

Voordelen
Als Het Nieuwe Werken goed wordt ingevoerd binnen een organisatie biedt het zowel de werkgevers als de werknemers voordelen. Voor organisaties kan Het Nieuwe Werken een middel zijn om onder andere de dienstverlening te verbeteren, de arbeidsproductiviteit te optimaliseren en op reis- en kantoorkosten besparen.

Voordelen van Het Nieuwe Werken

  • Besparing op reistijd, - kosten en CO2 uitstoot.
  • Besparing op bedrijfsvloeroppervlak en in relatie daarmee inrichtings- en exploitatiekosten.
  • Werknemers ervaren meer rust en concentratie tijdens het werken, waardoor er een toename ontstaat in de kwaliteit en de kwantiteit van  de werkzaamheden.
  • Het biedt een mogelijke afstemming tussen privé en werk, werknemers kunnen zelf hun werktijden indelen.
  • Door deze voordelen ontstaat er naar verwachting een daling van het kortdurende ziekteverzuim, ontstaat er meer loyaliteit naar de organisatie en een verhoging van de medewerkertevredenheid.
  • Minder verloop: organisaties behouden hun personeel langer, waardoor er minder sollicitatie- en inwerkprocedures nodig zijn en de bedrijfskennis in tact blijft.
  • Het is een uitkomst voor werknemers die gebonden zijn aan huis (zoals gehandicapten).
  • Internationaal samenwerken wordt steeds makkelijker.

Risico’s
Het invoeren van Het Nieuwe Werken kan echter ook een cultuurverandering betekenen die de nodige aandacht behoeft. Door Het Nieuwe Werken zullen de grenzen tussen werk en privé vervagen. Het Nieuwe Werken kent naast deze voordelen dus ook risico’s zoals:

  • Vervreemding en verzakelijking van de onderlinge verhouding doordat het contact met de organisatie vermindert.
  • Bureaucratie, extra procedures en administratie doordat werknemers veel minder vaak even “live” sparren.
  • Overbelasting; de scheidslijn tussen privé en werk vervaagt en het werk stopt nooit.
  • Meer stress door onduidelijke afspraken.
  • Neiging tot meer solistisch werken.
  • Het is niet voor iedereen geschikt. Een deel van de werknemers heeft moeite met zelfsturing en behoefte aan structuur.
  • Meer gezondheidsproblemen. Door de niet-ergonomische inrichting van de werkplek is er weinig aandacht voor de fysieke gezondheid.

Verplichting werknemer en werkgever
Maar als die risico’s worden gezien, erkend en bewaakt heeft het voor de werkgever veel voordelen om Het Nieuwe Werken in te voeren. Wie wil er nu geen hogere productiviteit en arbeidsvreugde, als daar tegenover staat dat er minder (dure) werkplekken en parkeerplaatsen moeten worden ingericht?
Als de werkgever de werknemer vraagt om deel te nemen aan Het Nieuwe Werken is de werknemer verplicht hiertoe over te gaan. Dit valt onder het eenzijdige instructierecht van de werkgever, waar de werknemer gehoor aan moet geven. Overigens wel in redelijkheid en billijkheid. Want dit instructierecht wordt beperkt door de eisen van goed werkgeverschap en eventueel eerder gemaakte (cao) afspraken. Verder moet de werkgever Het nieuwe Werken ook organisatorisch mogelijk maken. Dus de juiste arbeidsmiddelen verstrekken.

Wetgeving
Belangrijke regelgeving op het gebeid van de arbeid is vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek, De Arbeidstijden wetgeving en de Arbeidsomstandighedenwet. Deze regels hebben betrekking op de arbeidsverhouding tussen de werknemer en de werkgever, de toegestane arbeidstijden en de veiligheid en gezondheid op de werkplek. Deze regels gelden voor alle werknemers en voor alle met arbeid verbonden aspecten, dus ook het thuiswerk. Maar Het nieuwe Werken gaat verder dan ‘thuiswerk’. Kenmerk is juist het plaatsongebonden aspect. Want ook het internetcafé, de hangmat in de tuin of de trein kan een werkplek zijn. En ga zo maar door. Er is dus sprake van een definitiekwestie rondom de arbeidsplaats.
In de Arbowetgeving  worden mogelijke risico’s benoemd van werken in het algemeen. Het Nieuwe Werken valt hier ook onder. De Arboregelingen geven de laatste jaren steeds meer ruimte om te komen tot maatwerk. Werkgevers mogen een eigen raamwerk inregelen, als er maar voldaan wordt aan de minimale hoofdregels.

Ook moet de werkgever de zorgplicht voldoende invullen . Daar zijn geen vast omschreven criteria voor. In geval van een rechtszaak zal de werkgever zelf moeten bewijzen dat aan zijn zorgplicht is voldaan, zo blijkt uit de jurisprudentie. Overigens zijn in de jurisprudentie gevallen bekend waarin de werkgever aan zijn zorgplicht voldeed, maar toch aansprakelijk is gesteld op grond van goed werkgeverschap.

Conclusie
Het Nieuwe Werken kent voordelen maar ook risico’s indien het onvoldoende zorgvuldig wordt ingevoerd. Het leidt ook tot diverse vraagstukken. Want, wat is een werkplek? Wat is een werktijd? Wat is ‘in verband met werk’? En waar liggen de juridische grenzen? Wie is aansprakelijk als er iets mis gaat, bijvoorbeeld omdat de thuiswerkplek wel erg provisorisch bleek te zijn ingericht? Diverse vraagstukken die pas in de toekomst verder opgehelderd zullen worden.

Praat als werkgever ook eens over dit onderwerp met de Hemelraad en Keijzer adviseurs. Het Nieuwe Werken zou bijvoorbeeld van invloed kunnen zijn op uw verzekeringen tegen de gevolgen van ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en aansprakelijkheid.

Kijkend naar bijvoorbeeld ziekteverzuim kan het Nieuwe Werken zoals beschreven immers al twee effecten hebben:
Door de mogelijkheid van een betere balans tussen werk en privé ontstaat wellicht een daling van het ziekteverzuim. Dit komt de schadelast voor de inkomensverzekeraars en de premiestelling voor verzekerden uiteindelijk ten goede.
Maar het ziekteverzuim kan ook stijgen door een hogere werkdruk en het vervagen van de grenzen tussen werk en privé in combinatie met slechtere arbeidsomstandigheden.

En een stap verder: misschien kunnen door het invoeren van het Nieuwe Werken al langer levende wensen met betrekking tot aanwending van het personeelsbudget worden ingevuld. Zo zou een de besparing op arbeidsplekken gebruikt kunnen worden om de bestaande pensioenregeling wat te optimaliseren. Misschien  goed om hier eens verder over te praten in een tijd dat het pensioenbewustzijn van werknemers – weliswaar langzaam, maar toch gestaag – toeneemt. 


Erik van der Meulen, gebaseerd op het artikel van Ellen Lemmens-Bunnik in PensioenAdvies 08-2012